Winnen en verliezen met de stoïcijnen
Winnen en verliezen met de stoïcijnen

Winnen en verliezen met de stoïcijnen

Het eerste wat ik de afgelopen weken deed als ik wakker werd, was checken wat er die nacht was gebeurd tijdens de Olympische Spelen in Tokio. Vanochtend viel er niets meer te checken. De wedstrijden waren gespeeld, de medailles verdeeld en de sporters naar huis. Het voelt een beetje als het einde van een mooie reis. Een reis met hoogte- en dieptepunten, winst en verlies, samenhorigheid en doorzettingsvermogen. Wat de stoïcijnen daarmee te maken hebben? Meer dan je misschien denkt.

Trots op elke prestatie

Wat heb ik weer genoten van alle mooie en spannende sportmomenten. Van de geweldige baanwielrenners, de gouden hockeydames, de onverwoestbare roeiers, de weergaloze Sifan Hassan, het swingende zilver van de estafetteploeg, het Olympisch brons voor Femke Bol, de verrassende Nageeye op de marathon en zo kan ik nog wel even doorgaan. En ook de woede, het verdriet en de teleurstelling hoorden erbij. Waar winnaars zijn, zijn nog veel meer verliezers. Waardig verliezen is misschien nog wel moeilijker dan overtuigend winnen. Epke Zonderland werd vierde, maar was net zo trots op deze prestatie als op alle gouden medailles die hij ooit won. Het zilver voor zwemmer Arno Kamminga voelde voor hem als goud. Dat gold ook voor Tom Dumoulin. En baanwielrenster Kirsten Wild was dolblij met haar brons. Tranen waren er voor de waterpolosters, de handbalsters, de hockeymannen en de voetbalvrouwen.

Winnaarsmentaliteit

Ranomi Kromowidjojo won deze keer geen medaille, maar wat mij betreft wel de prijs voor mooiste quote: “Ik ben trots dat ik er weer stond in de finale. Het is niet oude wijvenzwemmen wat hier gebeurt, het is echt een heel hoog niveau. Ik ga dus niet huilend op bed liggen of balen dat ik geen medaille heb. Daar is mijn leven te mooi voor.” Deze mindset sluit perfect aan bij de stoïcijnse denkbeelden die steeds meer aan populariteit winnen. In tegenstelling tot wat veel mensen denken, betekent stoïcijns niet emotieloos of onverschillig. Volgens de stoïcijnen horen emoties bij het leven. Net als gebeurtenissen waar je geen invloed op hebt. Denk aan de coronapandemie, het gedrag van anderen of een kapotte wasmachine. Het is wat het is, aan jou om te bepalen hoe je erop reageert. Je kunt geïrriteerd raken, boos of verdrietig zijn, maar dat verandert niets aan de situatie. Verspilde energie dus. De kunst is om die nutteloze emoties om te zetten in constructieve energie. De controle terugpakken is namelijk veel efficiënter én beter voor je eigen geluk en gemoedstoestand. Sifan Hassan had geen enkele controle over haar val in de series op de 1.500 meter, wel over haar winnaarsmentaliteit. Opstaan, doorgaan en alles doen wat in je vermogen ligt. Ze won alsnog, maar ook als ze verloren had, had zij zichzelf niets kwalijk kunnen nemen.

De regie nemen over je eigen emoties

Oud-schaatser Mark Tuitert schreef er zelfs een boek over: Drive. Hierin omschrijft hij hoe je de regie kunt nemen over je eigen emoties om meer wijsheid, kalmte en veerkracht te ontwikkelen. Als je oprecht tegen jezelf kunt zeggen dat je alles hebt gedaan wat je kon doen, dan is het veel makkelijker om het lot te accepteren. Wat je doel in het leven ook is – een gouden medaille winnen, een boek schrijven, afvallen, de wereld rondreizen – focus op de stappen die jij nu kunt zetten. Verbeter jezelf elke dag en laat je geluk niet afhangen van het uiteindelijke resultaat. Klinkt makkelijk, is het niet. Daarom is goed verliezen zo oneindig veel moeilijker dan winnen. De onbetwiste koningin op dit gebied was Bibian Mentel. Topprestaties leveren zat haar in het bloed. Naast het winnen van zeven wereldkampioenschappen en drie paralympische titels, vocht ze meer dan twintig jaar lang tegen kanker. Waarover ze zelf zei: “Ik heb eenentwintig jaar het leven met plezier, geluk en liefde mogen bij-lenen.” Steeds weer koos zij ervoor haar verhaal een positieve wending te geven tot op het allerlaatste moment. Als dat geen winnen is…

Een ode aan alle verliezers

Daarom bij deze een ode aan alle verliezers die net zo goed winnaars zijn. Wees trots op jezelf, op elke zweetdruppel en elke traan die je gelaten hebt. Zie hoe ver je gekomen bent, niet hoe ver de finishlijn nog is. Wees dankbaar voor de mooie dingen, hoe klein ook. De zon die opkomt, de benen die je dragen, de mensen die je aanmoedigen, de slappe lach met een vriend of vriendin, een prachtig uitzicht of een heerlijke maaltijd. Houd vol, heb plezier en verzamel mooie herinneringen onderweg. Herinneringen die uiteindelijk veel meer waard zijn dan welke gouden medaille ook.